Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi kültür varlığı iadesi

Kanada Federal Mahkemesi kararıyla 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışması Türkiye’ye iade edildi. Söz konusu iade, Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen ilk resmi kültür varlığı iadesi olarak kayıtlara geçti.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, gelişmeyi sosyal medya hesabından duyurarak, “Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz” ifadelerini kullandı. Bakan Ersoy, eserlerin 17 ile 19. yüzyıllar arasına tarihlendiğini ve Kanada’nın başkenti Ottawa’da teslim alındığını belirtti.

Eserler, 30 Mart’ta Ottawa’daki Kanada Koruma Enstitüsü’nde düzenlenen törenle Türkiye’ye resmen teslim edildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, eserleri Kanadalı yetkililerden teslim aldı.

Kanada Federal Mahkemesi’nin 11 Eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda gerçekleştirilen iadenin, uluslararası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.

İade edilen eserlerin, farklı yazma eser ciltlerinden koparıldığı belirlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasından oluştuğu bildirildi. Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içeren eserlerin fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ilişkin içerikler barındırdığı ifade edildi.

Yapılan incelemelerde bazı sayfaların özgün ciltlerinden ayrıldığı ve varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği tespit edildi. Bu müdahalelerin ticari amaç taşıdığı ancak eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu belirtildi.

Eserlerin, Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durdurulduğu, ardından sürecin Kanada Miras Bakanlığı’na intikal ettiği ve Türkiye ile resmi temas kurularak hukuki sürecin başlatıldığı kaydedildi.

Türkiye’nin sunduğu bilimsel ve hukuki belgeler doğrultusunda mahkeme, eserlerin Türkiye’ye ait olduğuna hükmederek iade kararı verdi.

Söz konusu iade sürecinin, UNESCO’nun 1970 Sözleşmesi kapsamında uluslararası iş birliğinin somut bir örneği olduğu değerlendiriliyor.